Martin Monnickendam | 1874

Monnickendamjaar 2009

Op 29 januari 2009 begint een bijzonder jaar dat in het teken staat van de talentvolle en tijdens zijn leven zo gevierde Amsterdamse schilder Martin Monnickendam (1874 – 1943). Vijfendertig jaar geleden verkeerde zijn werk in een erbarmelijke staat. Zijn omvangrijke en indrukwekkende oeuvre lag onder zeer slechte omstandigheden opgeslagen in twee kleine boerderijtjes op de Veluwe waar de dochters van Monnickendam na de oorlog woonden. In 1973 richtte de jonge kandidaat-notaris Ruud van Helden – in samenspraak met de dochters – de Stichting Vrienden van de schilder Martin Monnickendam op. Voornaamste doel: het conserveren, inventariseren en restaureren van de werken om die vervolgens in openbare collecties onder te brengen.
Na jaren van intensieve arbeid is een groot aantal werken in oude glorie hersteld. Een belangrijk deel van de collectie zal aan Amsterdamse musea worden geschonken en worden tentoongesteld.
De exposities worden begeleid door een rijk geïllustreerde oeuvrecatalogus.
Bovendien verschijnt een levendige en kleurrijke monografie waarbij is geput uit het omvangrijke archief van Monnickendam. Want behalve dat het artistieke werk werd gerestaureerd en geconserveerd, werd ook het archief toegankelijk gemaakt. Van de door Monnickendam ontworpen menukaart voor een promotiediner tot een verweerschrift omtrent zijn joodse achtergrond, bijna alles bleef bewaard.

Monnickendam in beeld bij de Amsterdamse culturele instellingen
In 2009 zullen Amsterdamse culturele instellingen als het Rijksmuseum, het Stadsarchief Amsterdam, het Amsterdams Historisch Museum, het Joods Historisch Museum, Stadsherstel Amsterdam N.V. en Artis aandacht aan Monnickendam besteden. Ook het museum Schokland toont een prachtige tentoonstelling van de schilder.
Uitgeverij Waanders verzorgde de oeuvrecatalogus waarin ruim 4.300 werken zijn opgenomen en afgebeeld. Daarnaast verschijnt de monografie ‘Hommage aan Martin Monnickendam’ dat een levendig beeld schetst van de schilder en zijn tijd.
Bovendien verscheen in oktober 2008 de publicatie Van de ondergang gered over de plafondschildering van Monnickendam.

Martin Monnickendam
De kunstschilder Martin Monnickendam kreeg zijn opleiding aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunst waar Auguste Allebé, Nicolaas van der Waay en Carl Dake tot zijn leermeesters behoorden. Hij woonde en werkte in Amsterdam. De tijdens zijn leven zo gevierde kunstenaar koos als onderwerpen vaak Amsterdamse taferelen en stadsgezichten, zijn oeuvre is dan ook nauw verbonden met de hoofdstad.
Daardoor geeft het een uniek beeld van het rijk geschakeerde culturele en religieuze leven in de eerste helft van de twintigste eeuw.
Zijn vele reizen – onder andere naar Italië, Duitsland en Frankrijk – legde hij eveneens in beelden vast. Zijn trefzekere tekenvaardigheid maakte Monnickendam tot een veel gevraagd illustrator voor dag- en weekbladen. Monnickendam ontving talloze onderscheidingen uit binnen- en buitenland en nam over de hele wereld deel aan tentoonstellingen, waaronder in Berlijn, Buenos Aires en Pittsburg.
Opvallend in zijn werk is het voor die tijd felle kleurgebruik. Zijn naam werd – mede door dat kleurgebruik – in een adem genoemd met zijn eveneens succesvolle tijdgenoten Jan Sluijters en Kees Maks. Monnickendam heeft zich echter nooit aangesloten bij een stroming of een groep schilders. Hij heeft altijd zijn eigen weg gevolgd, en hanteerde daarbij een stijl van schilderen en tekenen die zeer herkenbaar en eigen is.